از سرزمین مادری

پربیننده ترین مطالب سایت

[Hit_Posts_Title]

آخرین مطالب سایت

لینکستان

ورود کاربران

» رمز عبور را فراموش کردم ؟

عضويت سريع

نام کاربری :

رمز عبور :

موبایل :

ایمیل :

نام اصلی :

منو کاربری

اصطلاحات مربوط به برنج وبرنجکاری در صومعه سرا(قسمت اول)

این مطلب توسط :reza ms در تاریخ: ساعت: در سایت ارسال شده است.
تعداد بازديد : 6410

اصطلاحات مربوط به برنج وبرنجکاری در صومعه سرا(قسمت اول)

زبان آیینۀ فرهنگ هر جامعه ای است،و با دقت در واژگان گیلکی میتوان بهراحتی تأثیر برنج و برنجکاری را بر آن دید. این موضوع بر همۀ ابعاد زندگی و زبان گیلکزبانهای گیلان اثر گذاشته است. مردم زندگی خود را با گاهشماری کشت و برداشت برنج تنظیم میکنند و کنایات، امثال، تشبیهات، استعارات، مثلها و چیستانهای فراوانی از حوزۀ برنج در زبان گیلکی ایجاد شده است که گاه منحصربه فرد است و گاه با اقوام دیگر مشترک است. برنج از عمده ترین محصولات کشاورزی گیلان است و پایه و اساس اقتصادی جامعه و خانواده را تشکیل میدهد. اثر همه جانبۀ این دانۀ کوچک در ابعاد مختلف زندگی مادی و معنوی گیلانی برنجکار با آیین ها و باورهای متنوع و مختلف همراه بوده وآنچه در ذیل میآید فهرست بسیاری از واژههای گیلکی برنج و برنجکاری شهرستان صومعه سرا میباشد:

برخی از کنایه های مربوط به برنج

بج فوروشانه مُرغه bəj furušanə morqə: مرغ برنجفروشان، کنایه از کسی که با خوردن زیاد، همیشه گرسنه است.

بجار کوتامی خواندن bəjar kutami xandən:خواندن در کتام،کنایه از عامیانه آوازخواندن.

پلا آتش کودنه وختهpəla atəš kudənə vəxtə: وقت روشنکردن آتش زیر دیگ پلو است. کنایه از نیمروز، بین ساعت 10 تا 5/10 صبح.

پلا بج pəla bəj: برنج پلو، کنایه از مقدار برنج خوراکی برای یک سال خانواده.

پلا حراما کونpəla hæramæ kun : پلو حرامکن. کنایه از زن یا دختری که در انجام کارهای کدبانوگری کاهل است.

پلا سره قاتُق pəla sərə qatoq: خورشت روی پلو، کنایه از شخص سربار و طفیلی.

پلا سوخته pəla soxtə:سوختهپلو، تهدیگپلو،کنایه از کسی پوست تیره دارد.

پلا قاتُق pəla qatoq: پلو خورش، به معنای عام غذا هم به کار میرود، به کنایه یعنی شخص مزاحم.

پلا نوخورده pəla noxordə :پلو نخورده، کنایه از گرسنه وآدم شل و ول و تنبل.

پلاپچ pəla pəč:پلو پز، کنایه از زن خانه.

پلاخور pəla xor: پلوخور، کنایه از عیال، خانمخانه، هریک از افراد خانه، عائلۀ تحت تکفل، برابر معنای نانخور.

پلاخوری pəla xori: پلو خوردن، کنایه از مهمانی.

پلادانهخور pəla danə xor: کسی که غذای اضافی سفرۀ دیگران را میخورد، کنایه از شخص گدافطرت و نوکرصفت.

پلادهی pəla dəhi: پلو دادن،کنایه از جشن عروسی.

چمپاخور čəmpā xor: برنج چمپا خورنده، کنایه از فقیر و نادار.

سرده پلا گمجه sərdə pəla gəməjə: ظرف گِلیِ پلوی سرد است، کنایه از آدم بیخاصیت.

سگه پلا جیگیفتنsəgə pəla jigiftən : پلو را از جلوی سگ برداشتن، کنایه از کار بیهوده انجامدادن.

شله پلا مانه šələ pəla manə: مثل پلوی شفته است، کنایه است از شخص شل و سست و وارفته.

کولوشموشته بوستن bustənkuluš muštə: دستهکولش شدن، کنایه است از خوار و ذلیلشدن.

کولوشی سرkuluši sər : خانه گالیپوش، کنایه از فقیر و بیچاره.

واپلکسته بجه vapəlkəstə bəjə: مثل برنج خیسخورده، کنایه از رنگپریده و بیحال.

وِرزا روجاره اَمان rujarə æmænvərza: برای دریافت کارمزدِ ورزا آمدن، کنایه از پرخوردن، افراط در غذاخوردن.

هچین پلا hæĉin pəla: پلوی خالی و بدون خورش، کنایه از سخنان بیهوده و باطل.

بقیه در ادامه مطلب:

اصطلاحات مربوط به برنج وبرنجکاری در صومعه سرا (قسمت دوم)

این مطلب توسط :reza ms در تاریخ: ساعت: در سایت ارسال شده است.
تعداد بازديد : 3027

اصطلاحات مربوط به برنج وبرنجکاری در صومعه سرا (قسمت دوم)

واژه های مربوط به پخت و مصرف برنج و غذاهای حاصل از آن

اَشبل پلا æšbəl pəla:نوعی عصرانه متشکل از کتۀ سرد، اشبل شور، مغز گردو، پیاز خام و باقلای مازندرانی خام و تازه یا باقلای مازندرانی خیسانده.

آبکش پلا abkəš pəla: پلوی آبکش شده.

برنجینان bərənji nan: نان برنجی، نوعی شیرینی که از آرد برنج تهیه میشود.

پلا pəla: پلو، چلو.

پلا دانه pəla danə: دانههای برنج پختهشده که هنگام صرف غذا از بشقاب بر سر سفره یا زمین ریزد.

پلا سوخته pəla soxtə(سوخته soxtə):سوختهپلو، تهدیگپلو، برنجی که در ته دیگ برشته شده باشد.

پلا کباب pəla kəbab:چلوکباب.

پلا مایه pəla mayə: خورشت یا دوشاب و چیزهایی که با پلو صرف میشود.

پلا موشتهpəla muštə: مقدار پلویی به اندازۀ یک مشت، لقمۀ پلویی که معمولاً با دست میخورند.

پلادانه حَلوا pəla danə hælva: گونهای شیرینی بومی که از پلو یا از آرد برنج تهیه شود.

جوکولکو jukul ko:جوکول به دو گونۀ ساده و پرداخته مصرف میشود، در گونۀ دوم یا پرداخته جوکول را در اندکی گلاب توأم با شکر و چاشنی دارچین و احیاناً مغزگردوی ریزشده خیس میدهند و سپس آن رامصرف میکنند.

خرشه xəršæ : خوراکی متشکل از آرد، شیر، شکر و زردچوبه.

خرشه پلا xəršə pəla: پلویی که با خرشه تهیه شده باشد.

خوشکار xuškar: شیرینی مخصوص ماه رمضان که با مایۀ آرد برنج تهیه میشود و درونش مغزگردو، شکر و جوز هندی میریزند.

خوشکه جوکول xuškə jukul:شلتوک را سه روز در آب میگذارند تا خوب خیس بخورد، سپس آن را تفت میدهند بعد از خشکشدن، پوستۀ آن را میگیرند و آن را به برنج تبدیل میکنند. برنج بهدستآمده را تفت میدهند و بهعنوان تنقلات مصرف میکنند.

داندانه پلا dan danə pəla: پلویی که خوب پخته شده، شفته نیست و دانههای آن خوب قد کشیدهاست.

دانهداره پلا danə darə pəla : پلویی کهدانههای برنج در آن خوب نپخته و نیمپز مانده باشد.

دمیپلا dəmi pəga(کتهkətə):پلویغیرآبکشیده که قوت روزانۀ مردم گیلان است. اینگونه پلو مقویتر از چلوی آبکشیده است.

دند کو dəndə ku: حلوایی است مخصوص عید نوروز که از آرد برنج تفتداده، عسل یا شکر و روغن تهیه میشود. خمیر آن را همچون لواش کوبیده و پهن میکنند. سپس در درون آن شکر و مغز گردو میریزند. این شیرینی به سبب دشواری پخت صورت تحفه به خود گرفته است. مردم ضیابر و صومعه سرا در تهیۀ آن مهارت دارند.

دو پلا do pəla: پلو و دوغ، پلویی که با دوغ مخلوط کرده باشند.

دوشاب بج dušab bəj(بج دوشاب bəj dušab): برنج برشتهشده که با مغز گردو در شیرۀ انگور بریزند.

دوشاب پلا dušab pəla: کتۀ سرد با شیرۀ انگور که اغلب برای عصرانه میخورند.

رشته rəštə: نوعی شیرینی مخصوص ماه رمضان که با مایۀ آرد برنج به شکل نانی مشبک تهیه میشود، آن را سرخ کرده و در شربت (شکر قوامآمده) خیس میکنند.

زیاد باورده پلا ziyad bavərdə pəla: پلوی زیادآمده از سفره.

سرده پلا sərdə pəla:پلوی سرد، کتۀ شبمانده که آن را بهعنوان صبحانه یا به جای عصرانه با اشبل شور و پیاز و مغز گردو با باقلای مازندرانی تازه یا خیسخورده میخورند. پلوی سرد با دوشاب یا با شیر و شکر از خوراکهای بومی گیلان است.

شکم پلا šəkəm pəla: پلویی که شکم را سیر کند، پلویی به اندازۀ سیر شدن شکم.

شیر پلا šir pəla: پلوی مخلوط با شیر که غالباً بهعنوان صبحانه خورده میشود.

شیر خرشه šir xəršə (خرشه xəršə): خوراکی تهیه شده از شیر، آرد برنج، شکر و زردچوبه.

شیره آش širə aš: شیربرنج، غذایی که از برنج، شیر و شکر تهیه میشود.

کاله پلا kalə pəla: پلوی نیمپخته، پلویی که در آن دانۀ برنج نیمپخته باشد.

کویی آش kuyi aš: شیربرنجی که در آن کدو حلوایی بریزند.

کویی پلا kuyi pəla: پلویی که از کدوحلوایی تهیه میشود.

گَندمی gændəmi: نوعی نان محلی نازک چون لواش که از آرد برنج تهیه میشود.

ماسته پلا mastə pəla:پلویی که آن را با ماست مخلوط میکنند و میخورند.

ماماجوکول mæmæ jukul: نوعی پلوی سرد که آن را با اشپل و مغز گردو تفت میدهند کمی فلفل سیاه به آن میافزایند و با تخم اردک پخته، باقلا و پیاز معمولاً بهعنوان صبحانه میخوردند.

مایی پلا mayi pəla: پلو ماهی، پلویی که با ماهی مصرف شود.

وابیشته بج vabištə bəj:برنج بو داده که از تنقلات گیلان است.

وابیشته پلا vabištə pəla: پلوی سرد و مانده از قبل که آن را تفت میدهند و با اشپل، مغز گردو، باقلا و پیاز مصرف میکنند.

واجاورده پلا vajavərdə pəla: پلوی نیمخورده و مخلوط با خورشت.

بقیه در ادامه مطلب:

درباره ما

پرنده را که آزاد کنی روزی برمــــــی گردد و مــــــــــــــنِ خاکـــــــی از ایـــــن اتفــــــاق زمینی زیـــــــــــــاد دور نیســــــــتــــم....

آمار

آمار مطالب

کل مطالب : 128

کل نظرات : 24

آمار کاربران

افراد آنلاین : 0

تعداد اعضا : 3

آمار بازدید

بازدید امروز : 5

بازدید دیروز : 11

ورودی امروز گوگل : 0

ورودی گوگل دیروز : 0

آي پي امروز : 1

آي پي ديروز : 1

بازدید هفته : 47

بازدید ماه : 105

بازدید سال : 105

بازدید کلی : 105

اطلاعات شما

آی پی : 216.73.216.59

مرورگر :

سیستم عامل :

امروز : شنبه 03 مرداد 1405

امکانات جانبی

آخرین نظرات کاربران

لیلا44 - سلام بسیار جالب بود - دوشنبه 08 دی 1404

ناصر پویان(امیداسلامی عربانی سابق) - همشهری فرهیخته و بزرگوار
به شما محقق و نویسنده صومعه سرایی افتخار می کنم .خداوند شماها زیاد کند. یک ملت به فرزندان فرهیخته خود افتخار می نه پول ومالدارش . خدا شماها را حفظ کند .مقاله شیخ عبدالقادر گیلانی (صومعه سرایی) این حقیر را که به زبان انگلیسی در خارج چاپ ومنتشر شده را ملاحظه فرموده و به همشهریهای دیگر نیز معرفی فرمایید.بنده مقاله فارسی شما در باره ایشان را خواندم - لذت بردم.با احترام پدرانه-ناصر پویان - دوشنبه 08 دی 1404

حمید یزدانی - «برای خالو قربان »
شرم از آیینه تالار
می بارید
وزمین را
توان شکافتن و
بلعیدنت نبود
که به پابوس رفته بودی
سرهنگ
القاب ارزانی تو
ستاره را وا گذاشتی و
دلخوش حلب پاره هایی
آویز سینه ات
از نام گرم «خالو» گذشتی و
در هیئت مردابی
بر خاک پای کسوف بوسه زدی
وامان نامه ات
کاکل خونین رفیقی شد
هم کاسه ی دیروزت
که جنگل را
اعتبار می بخشید
دلم برای تفنگت می سوزد
دلم برای
ایلت
نامت بوی خیانت می دهد
سرهنگ
القاب ارزانی تو
کاش به «خالو»بودن
دل می بستی
سرهنگ

«آذر 66»
«مهدی ریحا نی» صومعه سرا - دوشنبه 08 دی 1404

دنيا رحيمي - مطالبتون خيلي جالب بود خيلي به دردم خورد منم پدر بزرگم سنگجوبي بودند خوشحال شدم - دوشنبه 08 دی 1404

مریم - سلام ،لحظاتی رو با مطالعه مطالب وبلاگتون لذت بردم . موفق و موید باشید . اگر لایق دونستید و وبلاگ بنده حقیر رو هم لینک بفرمائید خوشحال می شم .

- دوشنبه 08 دی 1404

سنجرانی - سلام امروز موفق شدم همه ی مطالبه وبلاگو بخونم مطالب بسیار عالییی و مفید بودن اشعار بسیار زیبا و قابل تحسین صومعه سرا هم که بی نظیر، شدیدا مشتاق یک سفر شدم به صومعه سرا ، نکته ها و حکایتهای مدیریتی هم که فوق العاده بود مخصوصا ( دلیلی برای زندگی).
با آرزوی موفقییت روز افزون ، و دستیابی به هر انچه که میخواهید.
موفق باشید. - دوشنبه 08 دی 1404

مرواریـــــــــــــــــــــــــــد - داداش وبلاگ خیلی خوبی داری عالــــــــــــــــــــــــی - دوشنبه 08 دی 1404

دفتر بیمه آسیا نمایندگی صومعه سرا - سلام هم شهری خوشحال میشم لینکمون کنی در صورت موافقت با تبادل لینک بهمون خبر بده
مطالب جالب بود لطفا مطالب بیشتری راجع به شهرستانمون بذار اگر کار بیمه ای هم داشتی به ما سر بزن
موفق باشی - دوشنبه 08 دی 1404

سارا - سلام رضا جون منو لینک کن قربونت داداش
http://www.downloadtala.com - دوشنبه 08 دی 1404